Nakliyatta ek ücret iki farklı şekilde ortaya çıkar. Biri meşrudur: sizin talebinizle kapsam değişir ve yeni iş yazılı olarak fiyatlanır. Diğeri sürprizdir: keşifte görülmesi gereken bir iş teklife yazılmamıştır ve taşınma günü önünüze çıkar. Hedef ikincisini ortadan kaldırmak, yani ek ücret doğurabilecek her kalemi teklife baştan yazdırmaktır.
Fiyatı oluşturan temel etkenleri, yani hacim, mesafe, kat, paketleme ve tarihi nakliyat fiyatı neye göre belirlenir yazımızda anlattık. Burada o etkenlerin teklifte nasıl görünmesi gerektiğine, yani teklif kâğıdının satır satır okunmasına odaklanıyoruz.
Nakliyatta ek ücret ile sürpriz ücret arasındaki fark
Her ek ücret haksız değildir. Taşınma günü yeni evin anahtarı gecikti ve ekip üç saat bekledi; taşınmanın son anında bir dolabı annenizin evine bırakmaya karar verdiniz; keşifte "bu kalacak" dediğiniz piyanoyu da götürmek istediniz. Bunlar kapsam değişikliğidir. Firmanın ek iş için ücret istemesi doğaldır, sizin de yeni tutarı iş başlamadan yazılı olarak görmeniz.
Sürpriz ücret ise başka bir şeydir. Keşifte görülmüş, ya da dikkatli bir keşifte görülmesi gereken bir iş teklife yazılmamış ve taşınma günü ayrıca istenir. "Asansör de lazım oldu", "araç kapıya yanaşamıyor, taşıma mesafesi uzun", "gardırop sökülmeden çıkmıyor" cümleleri bu grubun tipik örnekleridir. Hepsi keşifte anlaşılabilecek şeylerdir.
İkisini ayıran ölçüt basittir: işi ortaya çıkaran şey sizin taşınma günü verdiğiniz yeni bir karar mı, yoksa baştan var olan bir koşul mu? Baştan var olan bir koşul teklifte yoksa, bu sizin değil teklifin eksiğidir.
Bahşiş bu iki gruptan da ayrıdır: fiyatın parçası değildir ve hiçbir işin yapılması ona bağlanamaz. İkram ile bahşiş arasındaki çizgiyi nakliyatçıya bahşiş yazımızda anlattık.
Soylu Nakliyat'ta fiyat keşiften sonra sözleşmeye sabitlenir; eşya listesi ya da adresler gibi kapsam değişmediği sürece taşınma günü ek ücret istenmez. Kapsam değişirse yeni fiyat, taşımaya başlamadan önce sizinle yazılı olarak netleştirilir.
Teklifte ayrı satır olarak görmek istediğiniz kalemler
İyi bir teklif tek satırlık bir toplam rakam değildir. Toplamın neleri kapsadığını ve neleri kapsamadığını tek tek gösterir. Aşağıdaki tablo, ek ücrete en sık dönüşen kalemleri ve teklifte nasıl yazılmaları gerektiğini özetliyor.
| Kalem | Ne zaman doğar? | Teklifte nasıl yazılmalı? |
|---|---|---|
| Dış cephe asansörü | Yüksek kat, dar merdiven, asansöre sığmayan eşya | Hangi adreste kullanılacağıyla birlikte ayrı satır |
| Kat ve merdiven | Asansörsüz bina | Her iki adresin katı ve asansör durumu |
| Taşıma mesafesi | Araç binanın kapısına yanaşamıyor | Aracın duracağı nokta ve elde taşınacak mesafe |
| Bekleme | Anahtar, asansör sırası, bina izni gecikmesi | Bekleme olursa nasıl ücretlendirileceği |
| İkinci adres | Eşyanın bir kısmı başka eve ya da depoya gidiyor | Her adres ayrı satırda |
| Mesai dışı çalışma | Gece ya da bina kuralı gereği belirli saat | Çalışma saati aralığı |
| Özel eşya | Piyano, antika, kasa, büyük ayna, sanat eseri | Eşyanın adı ve ambalaj yöntemi, varsa ahşap kasa |
| Söküm ve kurulum | Gardırop, yatak, masa, modüler dolap | Hangi mobilyaların söküleceği |
| Ara depolama | Eski evden çıkış ile yeni eve giriş arasında boşluk | Süre, hacim ve dönemlik bedel |
| Montaj işleri | Avize, perde, televizyon askısı, raf | Dahil mi, hariç mi |
Neyin standart kapsamda olduğu firmadan firmaya değişir; bu yüzden "dahil" kelimesinin neyi kapsadığını sormak gerekir. Örnek olarak kendi düzenimizi yazalım: evden eve nakliyat hizmetimizde ücretsiz keşif, paketleme malzemesi ve işçiliği, mobilya sökümü ve kurulumu, yazılı sözleşmeli ve sigortalı taşıma, yeni evde yerleştirme ve KDV fiyatın içindedir. Dış cephe asansörü, eşya depolama ve piyano ya da antika gibi özel ambalaj isteyen parçalar ise keşifte ayrıca planlanır ve teklifte ayrı satır olarak yazılır. Başka bir firmanın standart kapsamı farklı olabilir; önemli olan, sizin teklifinizde bunun açıkça görünmesidir.
Bu kalemlerin hepsi her taşınmada gerekmez. Ama sizin taşınmanızda hangisi gerekiyorsa teklifte yazılı olmalı; gerekmeyenler için de "gerekmiyor" diye bir teyit almak iyi olur.
Asansör, kat ve aracın yanaşamadığı bina
Ek ücretin en sık doğduğu yer, eşyanın daireden araca giden yoludur. Çünkü bu yol keşifte en çok atlanan bölümdür. Eşyayı görmek kolaydır; merdivenin dönüşünü, asansörün kapı açıklığını, aracın park edebileceği noktayı görmek için daireden çıkmak gerekir.
Asansörsüz bir binada kat yükseldikçe işçilik süresi uzar. Bina asansörü varsa bile büyük eşyalar sığmayabilir. Bu durumda iki yol vardır: eşyayı sökmek ya da dış cephe asansörü kullanmak. Hangisinin seçileceği keşifte karar verilmeli ve teklife yazılmalıdır. Dış cephe asansörü gerekiyorsa adres başına ayrı bir hizmettir; iki adreste de gerekiyorsa iki kez yazılır.
Aracın binaya yanaşamaması da sık görülen bir durumdur. Dar sokak, yokuş, park yasağı ya da site içine araç alınmaması eşyanın bir süre elde taşınmasını gerektirir. Mesafe uzadıkça işçilik artar. Bu koşul keşifte görülmüşse teklifte yazılıdır ve taşınma günü ek ücret doğurmaz.
Bizim teklifimizde dış cephe asansörü, hangi adreste kullanılacağı belirtilerek ayrı satırda yazılır. Sitedeki tahmini fiyat aralıklarımız iki adreste de asansörlü bina varsayımıyla hesaplanır; asansörsüz ya da asansöre sığmayan eşyalı bir binada fark keşifte netleşir.
Bekleme, ikinci adres ve mesai dışı çalışma
Bu üç kalem, eşyayla değil zamanla ve güzergâhla ilgilidir. Bu yüzden keşifte en kolay unutulanlardır.
Bekleme, ekibin elinde olmayan bir nedenle işin durmasıdır: yeni evin anahtarı gecikir, bina yönetimi asansörü belirli saatte açar, eski kiracı çıkmamıştır. Teklifte bekleme olursa ne olacağının yazılı olması iki tarafı da korur. Beklemenin önüne geçmenin yolu ise anahtar, asansör rezervasyonu ve bina izni gibi işleri taşınmadan önce kesinleştirmektir. Site ve rezidanslarda bu kuralların neler olduğunu sitede taşınma kuralları yazısında bulabilirsiniz.
İkinci adres, eşyanın bir kısmının başka bir yere gitmesidir: bazı parçalar annenizin evine, bazıları depoya, kalanı yeni eve. Her ek durak araç ve ekip için ayrı bir yükleme ya da boşaltma demektir. Teklifte her adres ayrı satırda görünmelidir.
Mesai dışı çalışma çoğunlukla bina kuralından doğar. Bazı iş merkezleri ve siteler taşınmayı yalnız akşam ya da hafta sonu kabul eder. Bu saatler keşifte söylenirse planlamaya girer.
Kapsam değişirse fiyat nasıl güncellenir?
Taşınma günü bir şeyin değişmesi her zaman mümkündür. Önemli olan, değişikliğin nasıl yönetildiğidir. Sağlıklı bir süreç şöyle işler:
- Değişiklik iş başlamadan konuşulur. Ekip sorumlusu yeni durumu size söyler; siz de yeni talebinizi ona iletirsiniz.
- Yeni tutar yazılı olarak belirlenir. Mesaj, e-posta ya da sözleşmeye ek bir not yeterlidir. Sözlü "hallederiz" yeterli değildir.
- Onayınızdan sonra işe devam edilir. Değişikliği kabul etmezseniz sözleşmedeki ilk kapsam geçerliliğini korur.
- Faturaya yansır. Ek kalemin faturada ayrı bir satır olarak görünmesini isteyin; sözleşmeyle karşılaştırmak kolaylaşır.
Bu sırayı izlemeyen bir değişiklik, sonradan tartışmaya açıktır. Taşınma günü yükleme bittikten sonra gelen ve iş başında konuşulmamış bir ek talebe, sözleşmenizi göstererek itiraz edebilirsiniz. Kapıda ya da yolda haksız bir artışla karşılaşırsanız ne yapacağınızı nakliyat dolandırıcılığı yazısında ayrıca anlattık.
Ucuz teklif neden sonradan pahalıya gelebilir?
İki teklif arasında belirgin bir fark gördüğünüzde ilk bakmanız gereken yer kapsamdır. Daha düşük teklif çoğu zaman daha az iş fiyatlıyordur.
Sık görülen örnekler şunlardır: paketleme malzemesi teklife dahil değildir ve taşınma günü koli başına ayrıca istenir. Mobilya sökümü ve kurulumu dışarıda bırakılmıştır. Dış cephe asansörü gerektiği halde yazılmamıştır. Sigorta hiç geçmez. Keşif yapılmadığı için eşya listesi de yoktur; dolayısıyla fiyatın neye karşılık verildiği belirsizdir.
Bunların hiçbiri teklifi veren firmayı kötü niyetli yapmaz; bazen yalnızca farklı bir kapsam önerilmiştir. Sorun, okurun iki farklı kapsamı aynı şeymiş gibi karşılaştırmasıdır. Kapsamı genişletilmiş bir tekliften daha düşük görünen bir teklif, eksik kalemler eklendiğinde aynı yere ya da daha yukarıya çıkabilir.
Karşılaştırmayı doğru yapmanın yolu, her firmaya aynı eşya listesini vermek ve aynı kalemleri sormaktır. Kendi listenizi nasıl çıkaracağınızı ev eşyası kaç metreküp yazısında bulabilirsiniz.
İmzadan önce teklifi okumak için kısa liste
Teklif elinize geçtiğinde imzalamadan önce şu soruları sorun:
- Keşifte gösterdiğim her şey eşya listesinde var mı?
- Paketleme malzemesi ve işçiliği dahil mi?
- Hangi mobilyalar sökülüp kurulacak, yazılı mı?
- İki adresin katı, asansör durumu ve aracın duracağı nokta yazılı mı?
- Dış cephe asansörü gerekiyorsa hangi adreste, ayrı satırda mı?
- Bekleme, ikinci adres ya da mesai dışı çalışma söz konusuysa nasıl ücretlendirileceği yazılı mı?
- Toplam bedel KDV dahil mi, ödeme ne zaman ve hangi yöntemle yapılacak?
- Teklifte "yerinde belirlenecek", "yaklaşık" ya da "eşyaya göre" gibi bir ifade kaldı mı?
Son soruya "evet" diyorsanız, o ifadenin karşılığını sözleşmeye geçmeden önce netleştirin. Teklifin sözleşmeye dönüşürken hangi maddeleri taşıması gerektiğini nakliyat sözleşmesinde olması gerekenler yazısı madde madde anlatıyor.
Sürprizsiz bir taşınma günü için
Ek ücretin büyük kısmı taşınma günü değil, keşif günü önlenir. Daireden çıkıp merdiveni, asansörü ve sokağı gösterdiğinizde; bekleme ihtimallerini ve ikinci adresleri baştan söylediğinizde, teklif kâğıdında boş satır kalmaz. Ev tipine göre tahmini aralıkları görmek için evden eve nakliyat fiyatları sayfasına, kendi taşınmanızın kaba hesabı için fiyat hesaplayıcısına bakabilirsiniz. Elinizdeki teklifte anlamadığınız bir satır varsa 444 37 43'ü arayın; kalemleri birlikte okuyalım.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Taşınmanıza özel süre, araç ve ekip planı ile kesin fiyat, ücretsiz yerinde ya da görüntülü keşiften sonra yazılı sözleşmeye işlenir. Bilgi için 444 37 43 numarasını 7/24 arayabilirsiniz.
